سرطان روده بزرگ (کولورکتال) یکی از شایعترین سرطانهای دستگاه گوارش است و در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت یا با علائم بسیار خفیف همراه باشد. به همین دلیل، توجه به تغییرات پایدار در عملکرد دستگاه گوارش و انجام غربالگری در افراد واجد شرایط اهمیت زیادی دارد.
مهمترین علائم اولیه
یکی از علائم قابل توجه، تغییر مداوم در عادات دفع است؛ برای مثال بروز یبوست یا اسهال جدید، تغییر در قوام مدفوع یا احساس مداوم دفع ناکامل. تغییر قطر مدفوع نیز ممکن است در برخی افراد مشاهده شود، هرچند بهتنهایی نشانه اختصاصی سرطان نیست.
وجود خون در مدفوع از علائم مهم دیگر است. خونریزی ممکن است بهصورت خون قرمز روشن دیده شود یا در صورت خونریزی از قسمتهای بالاتر روده، مدفوع تیرهتر شود. البته بیماریهایی مانند هموروئید و شقاق نیز میتوانند باعث خونریزی شوند و تشخیص علت نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
برخی بیماران دچار درد، گرفتگی، نفخ یا احساس فشار در شکم میشوند. در مواردی که تومور باعث اختلال در عبور محتویات روده شود، علائمی مانند تغییر واضح در اجابت مزاج، دردهای کولیکی و در مراحل پیشرفتهتر علائم انسداد روده ممکن است ایجاد شود.
از دیگر علائم قابل توجه میتوان به کاهش وزن بدون علت مشخص، ضعف و خستگی مداوم اشاره کرد. خونریزی مزمن از روده میتواند به مرور زمان باعث کمخونی ناشی از کمبود آهن شود؛ بهخصوص در مواردی که علت کمخونی در فرد مشخص نیست، بررسی دستگاه گوارش اهمیت پیدا میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر تغییرات دفع، خون در مدفوع، درد شکمی یا کاهش وزن مداوم یا تکرارشونده باشد، بهتر است فرد برای بررسی دقیق به پزشک مراجعه کند. سابقه خانوادگی سرطان روده، بیماریهای التهابی روده، برخی عوامل ژنتیکی و افزایش سن نیز میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
تشخیص سرطان روده تنها بر اساس علائم امکانپذیر نیست و ممکن است به آزمایش خون، بررسی خون مخفی در مدفوع، کولونوسکوپی و نمونهبرداری نیاز باشد.
نکته مهم: بسیاری از این علائم میتوانند در بیماریهای خوشخیم نیز دیده شوند؛ بنابراین مشاهده یک علامت به معنی ابتلا به سرطان نیست. با این حال، تشخیص زودهنگام میتواند نقش مهمی در افزایش شانس درمان موفق داشته باشد.